Spis treści
Naturalne, nierafinowane oleje roślinne są źródłem cennych składników odżywczych. Dostarczają m.in. nienasyconych kwasów tłuszczowych i substancji o działaniu antyoksydacyjnym. Warto mieć je w swojej kuchni i włączyć do codziennej diety. Trzeba jednak pamiętać, że takie oleje muszą być właściwie przechowywane. Nieodpowiednie warunki zewnętrzne mogą nie tylko negatywnie wpływać na ich smak, ale przede wszystkim pozbawić ich cennych właściwości. Jak zatem przechowywać oleje tłoczone na zimno, aby możliwie długo zachowały smak i jakość?
Naturalne oleje – jak je przechowywać?
Każdy rodzaj tłuszczu powinno się przechowywać w odpowiedni sposób. Wracając ze sklepu, pamiętamy o tym, aby masło czy margarynę włożyć do lodówki, a oliwę czy olej roślinny wstawić do szafki lub odłożyć w zacienione miejsce. Dlaczego to tak ważne? W przypadku olejów roślinnych szczególne znaczenie mają trzy czynniki: światło, temperatura i dostęp do tlenu. Mogą one przyspieszać utlenianie tłuszczów, prowadząc do utraty walorów smakowych, właściwości i ogólnej jakości produktu. Nieodpowiednio przechowywane oleje mogą stać się niezdatne do spożycia.
Nie każdy olej wymaga takich samych warunków przechowywania. Duże znaczenie ma rodzaj tłuszczu – jego stabilność zależy m.in. od zawartości poszczególnych kwasów tłuszczowych i naturalnych przeciwutleniaczy. Na szczególną uwagę zasługują oleje nierafinowane, zwłaszcza tłoczone na zimno. Są one pozyskiwane w wyniku mechanicznego tłoczenia, bez intensywnego ogrzewania surowca. Dzięki temu zachowują zwykle więcej naturalnych związków obecnych w nasionach, roślinach czy owocach. Jednocześnie to właśnie sprawia, że są one bardziej wrażliwe na działanie czynników zewnętrznych. Z tego powodu producenci naturalnych olejów dbają o to, by miały odpowiednie opakowania i były transportowane we właściwych warunkach. Określają także termin przydatności oraz zalecany czas spożycia po otwarciu butelki.
Właściwe przechowywanie ma znaczenie dla zachowania smaku, aromatu i właściwości odżywczych oleju, dlatego po zakupie warto przestrzegać zaleceń producenta umieszczonych na etykiecie. W większości przypadków olej powinien być przechowywany w chłodnym i zacienionym miejscu, z dala od źródeł ciepła, np. piekarnika czy kuchenki. Po otwarciu należy ograniczać jego kontakt z powietrzem i pamiętać o szczelnym zamykaniu butelki. Nie każdy olej trzeba trzymać w lodówce, choć w przypadku niektórych produktów – szczególnie tych bardziej podatnych na utlenianie – jest to zalecane.
Olej lniany – sposób przechowywania
Olej lniany tłoczony na zimno ceniony jest przede wszystkim za wysoką zawartość kwasu alfa-linolenowego (ALA), należącego do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Jego skład sprawia, że jest on szczególnie podatny na utlenianie. Proces ten przyspieszają przede wszystkim kontakt z tlenem, ekspozycja na światło oraz przechowywanie w ciepłym miejscu. Niewłaściwie przechowywany stosunkowo szybko ulega utlenianiu, przez co z czasem traci swoje cenne właściwości.
Olej lniany tłoczony na zimno
Aby możliwie długo zachować jakość, warto:
- przechowywać olej lniany w chłodnym i zacienionym miejscu,
- po otwarciu przechowywać olej zgodnie z zaleceniami producenta – najczęściej w lodówce,
- chronić olej lniany przed źródłami ciepła i bezpośrednią ekspozycją na światło – najlepiej przechowywać go w butelce z ciemnego szkła lub w innym opakowaniu chroniącym zawartość przed światłem,
- po każdym użyciu dokładnie zakręcać butelkę, aby ograniczyć kontakt oleju z powietrzem.
Olej najlepiej spożyć możliwie jak najszybciej po otwarciu butelki, zazwyczaj w ciągu kilku tygodni. Dobrze będzie sprawdzić etykietę – na opakowaniu powinna znajdować się nie tylko data ważności, ale również informacja, w jakim czasie od otwarcia butelki powinno się zużyć olej. Aby uniknąć marnowania produktu, warto kupować opakowania, które odpowiadają naszym rzeczywistym potrzebom i tempu zużycia. Jeśli olej wyraźnie zmienił smak lub zapach, może to świadczyć o postępującym procesie jełczenia. Taki olej nie nadaje się już do spożycia i lepiej go zutylizować.
Podobne zasady przechowywania dotyczą też kosmetyków z dodatkiem oleju lnianego, choć tutaj decydujące znaczenie ma receptura konkretnego produktu. Gotowych kosmetyków nie należy przechowywać inaczej, niż zaleca producent – szczególnie istotne są informacje dotyczące temperatury, ochrony przed światłem i okresu przydatności po otwarciu. Jeśli natomiast dodajesz olej lniany do domowych preparatów kosmetycznych, przygotowuj i zużywaj je na bieżąco.
Olej rzepakowy – jak go przechowywać?
Olej rzepakowy jest dobrym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych w diecie – zawiera przede wszystkim kwasy z grupy omega-9 (ok. 65%), a także wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-6 i omega-3 (ok. 25%). Warto podkreślić bardzo korzystny stosunek kwasów omega-6 do omega-3. Oprócz tego dostarcza witaminy E, polifenoli oraz steroli roślinnych. Olej rzepakowy jest stosunkowo stabilny w porównaniu z innymi olejami zawierającymi wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Warto jednak stosować podstawowe zasady dotyczące przechowywania olejów tłoczonych na zimno – pozwala to dłużej utrzymać jego świeżość oraz cenne właściwości.
Przed otwarciem butelki olej rzepakowy tłoczony na zimno można przechowywać w temperaturze pokojowej, przy czym – tak jak w przypadku innych olejów zimnotłoczonych – dobrze, żeby to było miejsce zaciemnione. Po otwarciu lepiej jednak wstawić butelkę do lodówki – sprawdź na etykiecie, co zaleca producent. Warto wybierać produkty w ciemnej butelce, ponieważ ciemne szkło ogranicza wpływ światła. Po każdym użyciu oleju upewnij się, że nakrętka jest szczelnie zamknięta.
Olej Rzepakowy tłoczony na zimno
Okres przydatności do spożycia oleju rzepakowego jest dość długi, ok. 6 miesięcy od wytłoczenia, natomiast po otwarciu butelki trzeba go zużyć w ciągu ok. 3–4 tygodni. Na etykiecie powinna znajdować się stosowna informacja. Warto zwracać uwagę na smak i zapach oleju. Zmiana smaku i zapachu może świadczyć o jełczeniu, a zjełczały olej nie nadaje się do spożycia.
Oleje tłoczone na zimno są wartościowym elementem diety. Zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, przeciwutleniacze i inne związki bioaktywne. Zdecydowanie warto po nie sięgać. Ponieważ wysoka temperatura może niszczyć niektóre substancje aktywne, najlepiej spożywać je na zimno. Sprawdzą się jako baza do dressingu, kilka kropli oleju wzbogaci wartość odżywczą jogurtu, koktajlu warzywno-owocowego, pasty kanapkowej, kaszy, ryżu, makaronu, zupy. Aby móc cieszyć się w pełni ich smakiem i właściwościami, warto zadbać o to, by były przechowywane w odpowiednich warunkach, zawsze zgodnie z zaleceniami umieszczonymi na etykiecie.
FAQ
Czy olej trzeba przechowywać w lodówce?
Nie każdy olej wymaga przechowywania w lodówce. W przypadku wielu olejów wystarczy chłodne, zacienione miejsce, z dala od źródeł ciepła. Jednak po otwarciu butelki najczęściej zaleca się przechowywanie zimnotłoczonych olejów w lodówce. Informacje o wymaganym sposobie przechowywania powinny znajdować się na etykiecie.
Dlaczego olej powinien być chroniony przed światłem?
Światło może przyspieszać procesy utleniania tłuszczów, zwłaszcza w obecności naturalnych związków, które mogą uczestniczyć w reakcjach fotooksydacyjnych. Z czasem może to prowadzić do pogorszenia smaku, zapachu i jakości oleju. Dlatego warto wybierać opakowania ograniczające dostęp światła (np. butelka z ciemnego szkła) i przechowywać olej w zacienionym miejscu.
Jak długo można przechowywać olej po otwarciu butelki?
Nie ma jednego terminu odpowiedniego dla wszystkich olejów. Zależy to m.in. od rodzaju produktu, jego składu, opakowania i warunków przechowywania. Najważniejsze są zalecenia producenta dotyczące czasu wykorzystania po otwarciu – taka informacja powinna znajdować się na etykiecie. W przypadku olejów szczególnie podatnych na utlenianie, warto kupować niewielkie opakowania i zużywać je stosunkowo szybko.
Czy olej może się zepsuć?
Tak. Z czasem tłuszcze mogą ulegać utlenianiu, czyli jełczeniu. Jednym z sygnałów pogorszenia jakości jest wyraźnie nieprzyjemny, nietypowy zapach lub smak. Jeśli świeżość oleju budzi wątpliwości, bezpieczniej go zutylizować – zjełczały olej nie nadaje się do spożycia.
Czy olej można przelać do innej butelki?
Najlepiej pozostawić olej w oryginalnym opakowaniu, szczególnie jeśli zostało ono zaprojektowane tak, aby ograniczać dostęp światła. Jeśli przelewanie jest konieczne, należy użyć czystego, suchego i szczelnego pojemnika odpowiedniego do kontaktu z żywnością, najlepiej chroniącego zawartość przed światłem. Nie zaleca się przechowywania oleju tłoczonego na zimno w przypadkowym, przezroczystym naczyniu.
Jak rozpoznać zjełczały olej?
Zjełczały olej można rozpoznać przede wszystkim po wyraźnej zmianie zapachu i smaku. Nieprzyjemny zapach kojarzący się ze starym lub zepsutym tłuszczem oraz gorzki i wyraźnie nieświeży smak – takie zmiany mogą świadczyć o postępującym utlenianiu tłuszczu. Jeśli olej wyraźnie zmienił zapach lub smak i jego świeżość budzi wątpliwości, lepiej go nie spożywać i zutylizować.
Czy olej można przechowywać w szafce nad kuchnią?
Lepiej tego unikać. W pobliżu kuchenki temperatura może być wyższa niż w innych częściach kuchni, a podwyższona temperatura przyspiesza procesy utleniania oleju. Najlepiej przechowywać olej w chłodnym, zacienionym miejscu, z dala od kuchenki, piekarnika i innych źródeł ciepła. W przypadku konkretnego produktu należy przede wszystkim stosować się do zaleceń producenta umieszczonych na etykiecie.
