Jaki wpływ na nasz przewód pokarmowy mają oleje i tłuszcze roślinne?

Czy wiesz, że oleje i tłuszcze roślinne stanowią ważny element prawidłowo zbilansowanej diety i mogą wpływać na funkcjonowanie całego organizmu? Właściwie dobrane i spożywane w odpowiednich ilościach mogą wspierać procesy trawienne, ułatwiać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), są również dobrym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. Sprawdź, dlaczego warto sięgać po naturalne oleje tłoczone na zimno i jaki mają wpływ na układ pokarmowy.

100% naturalne oleje tłoczone na zimno

Tłuszcze roślinne a zdrowie – od czego zacząć?

Tłuszcze są niezbędnym składnikiem diety. Biorą udział w przyswajaniu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), stanowią materiał budulcowy błon komórkowych, są źródłem energii. Nie wszystkie jednak działają na organizm tak samo. To, czy dany tłuszcz jest dla nas korzystny, czy nie, zależy przede wszystkim od jego składu.

Rodzaje tłuszczów

Tłuszcze (lipidy) dzielimy według stopnia nasycenia kwasów tłuszczowych.

• Nasycone kwasy tłuszczowe. Występują głównie w produktach zwierzęcych (masło, smalec, tłuste mięso), ale także w oleju kokosowym i palmowym. Nadmierne ich spożycie wiąże się ze wzrostem stężenia frakcji LDL cholesterolu i zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego.
• Jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Obecne m.in. w oliwie z oliwek i oleju rzepakowym. Wykazują korzystny wpływ na profil lipidowy krwi i są dobrze tolerowane przez układ pokarmowy.
• Wielonienasycone kwasy tłuszczowe, w tym niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) trzeba dostarczać wraz z pożywieniem – organizm nie jest ich w stanie wytwarzać. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe pełnią szereg ważnych funkcji, m.in. wspierają pracę układu krążenia, uczestniczą w regulacji procesów zapalnych, wpływają na prawidłowe funkcjonowanie błon komórkowych. Bogatym źródłem NNKT są oleje roślinne tłoczone na zimno.
• Tłuszcze trans. Powstają głównie w wyniku przemysłowego utwardzania olejów roślinnych (uwodornienia). Działają na organizm niekorzystnie: podwyższają poziom LDL, obniżają HDL, nasilają procesy zapalne, również w obrębie jelit. Ich obecność w diecie jest niepożądana. Warto zwracać uwagę na etykiety produktów – „częściowo utwardzone oleje roślinne” to synonim tłuszczów trans.

Oleje tłoczone na zimno obniżają cholesterol

Choroby układu sercowo-naczyniowego zaliczane są do głównych chorób cywilizacyjnych i stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgonów. Ich rozwój powiązany jest bezpośrednio z tempem i stylem życia. Nie bez znaczenia jest dieta bogata w wysoko przetworzoną żywność, nadmiar tłuszczów nasyconych i tłuszczów trans, która zaburza gospodarkę lipidową organizmu i przyczynia się do wzrostu poziomu cholesterolu LDL, czyli tzw. „złego” cholesterolu.

Wprowadzenie do diety olejów roślinnych tłoczonych na zimno może sprzyjać utrzymaniu prawidłowego profilu lipidowego. Oleje nierafinowane bogate są w sterole roślinne (fitosterole). Mają one strukturę bardzo podobną do cholesterolu i rywalizują z nim o miejsce w tzw. micelach (strukturach transportujących tłuszcze w jelicie). W rezultacie organizm wchłania znacznie mniej cholesterolu, a jego nadmiar wydalany jest z organizmu.

Bardzo ważna w kontekście prawidłowego profilu lipidowego jest także obecność w diecie nienasyconych kwasów tłuszczowych. Badania wskazują, że zmniejszenie spożycia kwasów tłuszczowych nasyconych przy jednoczesnym zwiększeniu spożycia tłuszczów wielonienasyconych jest skuteczną metodą obniżenia poziomu cholesterolu we krwi – wiele z nich wskazuje, że w społecznościach, w których dieta bogata jest w wielonienasycone kwasy n-3, notuje się mniejszą częstotliwość występowania chorób sercowo-naczyniowych[1]. Najbardziej wartościowe będą oleje roślinne o odpowiednich proporcjach kwasów omega-3 do omega-6, m.in. olej lniany, rzepakowy czy rydzowy. Nadmiar kwasów tłuszczowych omega-6 w diecie może zakłócać prawidłowy metabolizm kwasów omega-3 oraz wpływać na równowagę substancji, które organizm wytwarza na ich bazie.

Warto tutaj przytoczyć badanie, w którym badano wpływ tłoczonego oleju rydzowego i rzepakowego na parametry profilu lipidowego u kobiet[2]. Badaniami objęto grupę 27 kobiet, u których stwierdzono zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego w surowicy krwi. Przez 6 tygodni spożywały one codziennie 30 g tłoczonego na zimno oleju – rydzowego lub rzepakowego. Okazało się, że spożywanie tych tłuszczów wpłynęło na zmniejszenie stężenia cholesterolu, a dodatkowo w przypadku oleju rydzowego zaobserwowano także zmniejszenie wartości LDL. Chociaż badanie zostało przeprowadzone na małej grupie, wnioski wydają się interesujące.

Warto przy tym pamiętać, że sam olej nie jest sposobem na obniżenie cholesterolu. Nie może być też stosowany w oderwaniu od zbilansowanej diety – musi być jej integralną częścią. Na wyniki badań wpływa całokształt, na który składa się zarówno sposób żywienia, jak i aktywność fizyczna. Nie można pomijać także indywidualnych predyspozycji organizmu.

Olej z czarnuszki dobry na wrzody!

Wrzody żołądka to dolegliwość, która może powodować ból, pieczenie oraz dyskomfort związany z trawieniem. Główną przyczyną ich powstawania jest bakteria Helicobacter pylori. Olej z czarnuszki siewnej (Nigella sativa) zawiera wiele składników aktywnych, w tym tymochinon, który wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Badania wskazują, że związki obecne w czarnuszce mogą hamować aktywność ureazy[3] – enzymu wytwarzanego przez Helicobacter pylori, który pomaga jej przetrwać w kwaśnym środowisku żołądka. Przydatną aktywność przeciw H. pylori – porównywalną z potrójną terapią – odnotowano również u pacjentów dyspeptycznych, którzy nie mają wrzodów, przy czym konieczne są dalsze badania łączące Nigella sativa z antybiotykami[4].

Mówiąc o oleju z czarnuszki w kontekście wrzodów, należy zachować zdrowy rozsądek. Może być on elementem diety wspierającej zdrowie błony śluzowej żołądka, ale nie zastępuje leczenia farmakologicznego zaleconego przez lekarza. Trzeba pamiętać, że dostępne badania kliniczne na ludziach są ograniczone. W przypadku podejrzenia choroby wrzodowej, nawracających bólów żołądka lub objawów takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego konieczna jest konsultacja ze specjalistą.

Jaki olej na zaparcia? Oczywiście lniany!

Olej lniany często stosowany jest jako naturalny środek wspomagający perystaltykę jelit i przynoszący ulgę przy okazjonalnych zaparciach. Jego działanie opiera się przede wszystkim na właściwościach smarujących błonę śluzową jelit oraz zawartości kwasów tłuszczowych omega-3, które wykazują łagodne działanie przeciwzapalne w obrębie przewodu pokarmowego.

Osoby stosujące olej lniany często wskazują na poprawę komfortu trawiennego po włączeniu go do diety. Jego działanie nie powinno być jednak traktowane jako sposób leczenia zaparć. Warto wiedzieć, że zaparcia mogą mieć różne przyczyny, np. niewystarczająca ilość błonnika w diecie, zbyt małe spożycie płynów czy niska aktywność fizyczna. W przypadku problemów z wypróżnianiem największe znaczenie ma profilaktyka, a więc odpowiednia podaż błonnika, regularne nawadnianie organizmu oraz ruch. Olej lniany może być dobrym uzupełnieniem zdrowych nawyków wspierających pracę jelit, ale ich nie zastąpi. Pamiętaj – jeśli problem nawraca lub jest nasilony, wskazana jest konsultacja lekarska.

Czy wiesz, że kawę można wzbogacić odrobiną naturalnego tłuszczu? Zobacz, dlaczego warto sięgać po taki napój: Kawa z naturalnym olejem – czy warto ją pić?

Olej z czarnuszki. Zastosowanie na grzyby i pasożyty

Olej z czarnuszki (Nigella sativa) jest przedmiotem rosnącej liczby badań dotyczących jego właściwości przeciwdrobnoustrojowych. Główny składnik aktywny – tymochinon – wykazuje działanie przeciwgrzybicze i przeciwpasożytnicze, chociaż trzeba przyznać, że zakres badań klinicznych na ludziach jest jak dotąd ograniczony.

W kontekście grzybic najlepiej udokumentowane jest działanie oleju z czarnuszki wobec grzybów z rodzaju Candida, w tym Candida albicans. Badania in vitro wskazują, że olej może hamować ich wzrost. W przypadku grzybic skóry dane są wstępne, konieczne są dalsze badania z udziałem większych grup pacjentów.

Jeśli chodzi o pasożyty, dotychczasowe badania prowadzono głównie na modelach zwierzęcych. Wyniki są obiecujące, jednak nie należy traktować oleju z czarnuszki jako samodzielnego środka przeciwpasożytniczego u ludzi. Zakażenie pasożytami, takimi jak owsiki, tasiemiec czy włosień kręty, wymaga diagnozy lekarskiej i leczenia farmakologicznego.

Olej lniany na hemoroidy

Olej lniany może stanowić delikatne wsparcie przy dolegliwościach związanych z hemoroidami. Warto tutaj jednak jasno zaznaczyć, że przekonanie o korzystnym wpływie oleju na hemoroidy opiera się głównie na doświadczeniach osób go stosujących oraz roli oleju lnianego w diecie wspierającej prawidłową pracę jelit. Dotychczas badania nie wykazały w sposób jednoznaczny, że sam olej zmniejsza objawy choroby hemoroidalnej.

Potencjalne działanie oleju lnianego w tym kontekście może być związane z obecnością kwasów tłuszczowych omega-3. Wykazują one działanie przeciwzapalne, co może łagodzić podrażnienie tkanek w obrębie odbytnicy. Olej lniany działa także osłonowo na błonę śluzową przewodu pokarmowego i ułatwia pasaż jelitowy – miękki i regularny stolec to jeden z kluczowych czynników zapobiegających nasilaniu się hemoroidów i bólów przy wypróżnianiu.

Regularne spożywanie olejów tłoczonych na zimno to dobry sposób na wzbogacenie codziennej diety. Naturalne, zimnotłoczone oleje roślinne są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, przeciwutleniaczy, steroli roślinnych oraz innych związków, które mogą korzystnie wpływać na organizm, w tym także na układ pokarmowy. Choć nie zastępują leczenia ani nie stanowią sposobu zapobiegania wszystkim chorobom układu pokarmowego, mogą wspierać zdrowe nawyki żywieniowe. Warto jednak pamiętać, że ich wpływ na zdrowie zależy od sposobu żywienia, stylu życia oraz indywidualnego stanu zdrowia.

100% naturalne oleje tłoczone na zimno

FAQ

Czy oleje roślinne są dobre dla układu pokarmowego?

Oleje roślinne tłoczone na zimno mogą być wartościowym elementem zbilansowanej diety i wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu, w tym przewodu pokarmowego. Są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, które uczestniczą w wielu procesach zachodzących w organizmie. Ich wpływ zależy jednak od rodzaju oleju, spożywanej ilości oraz ogólnego sposobu żywienia.

Jaki olej najlepiej wybrać przy zaparciach?

Przy zaparciach najważniejsze znaczenie ma odpowiednia ilość błonnika w diecie, nawodnienie oraz regularna aktywność fizyczna. Olej lniany może stanowić element diety, która wspiera pracę jelit. Olej powleka ściany przewodu pokarmowego, co może ułatwiać przesuwanie treści pokarmowej, zmiękczać stolec i ułatwiać wypróżnianie. Warto pamiętać, że w przypadku utrzymujących się problemów z wypróżnianiem najlepiej skonsultować się z lekarzem.

Czy oleje tłoczone na zimno są zdrowsze niż rafinowane?

Oleje tłoczone na zimno powstają bez zastosowania wysokiej temperatury i zachowują więcej naturalnych składników obecnych w surowcu, m.in. witaminę E oraz roślinne związki bioaktywne, a także charakterystyczny smak i aromat. Warto wybierać je do stosowania na zimno, np. jako dodatek do sałatek czy gotowych potraw. Oleje rafinowane poddawane są procesom oczyszczania. Mają dzięki temu bardziej neutralny smak, wyższą stabilność i lepiej sprawdzają się podczas obróbki cieplnej, np. podczas smażenia. Wybór oleju powinien zależeć od sposobu jego wykorzystania. Oleje tłoczone na zimno mogą stanowić cenny element diety wspierającej podaż nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Czy oleje roślinne obniżają cholesterol?

Zastępowanie tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe tłuszczami roślinnymi, które zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, może korzystnie wpływać na profil lipidowy krwi, w tym sprzyjać utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu LDL. Trzeba jednak pamiętać, że sam olej nie obniża cholesterolu – podstawowe znaczenie ma jakość diety.

Ile oleju roślinnego można spożywać dziennie?

Ilość oleju w diecie powinna być dopasowana do indywidualnego zapotrzebowania energetycznego oraz całego sposobu odżywiania. Oleje są źródłem tłuszczu i dostarczają dużo kalorii, dlatego powinny być spożywane jako część zbilansowanej diety, a nie jako jedyny element wspierający zdrowie.

[1] Achremowicz K., Szary-Sworst K., Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka, „Żywność. Nauka. Techonologia. Jakość” 2005, 3 (44), 23–35.

[2] Dobrzyńska M., Bolesławska I., Przysławski J., Tłuszcze roślinne a profil lipidów w grupie kobiet z rozpoznaną dyslipidemią – badanie wstępne, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2018, 99(2), 162–165.

[3] Muratori L., Bogdanos D.P., Muratori P., Lenzi M., Granito A. et al., Susceptibility to thyroid disorders in hepatitis, „Clinical Gastroenterology and Hepatology” 2005, 3(6), 595–603, za: Krynicka P., Ochmanek R., Strojewska P., Brzeska M., Frydrych A., Wpływ składników pokarmowych na leczenie Helicobacter Pylori, „Nauki Przyrodnicze i Medyczne: Najnowsze doniesienia dotyczące nauk medycznych i biotechnologicznych” 2018, 50–69.

[4] Krynicka P., Ochmanek R., Strojewska P., Brzeska M., Frydrych A, op. cit.