Dlaczego warto pić naturalny zakwas buraczany?

Buraki przez lata były warzywem niedocenianym – obecnym w tradycyjnej kuchni, ale często pomijanym w codziennym jadłospisie. Dzisiaj coraz częściej goszczą na naszych talerzach, a zainteresowaniem cieszą się również przetwory z buraków. Na szczególną uwagę zasługuje zakwas buraczany. To naturalny produkt fermentowany o prostym składzie, ale wyjątkowych właściwościach. Może być wartościowym elementem diety wspierającym dobre samopoczucie i ogólną kondycję organizmu. Dowiedz się, dlaczego warto sięgać po zakwas buraczany i jak go stosować.

Produkty z tego artykułu zamówisz tutaj

Naturalny zakwas buraczany do picia – właściwości

Podstawowym składnikiem zakwasu buraczanego są buraki. Zawierają one witaminy z grupy B (w tym kwas foliowy), witaminę C, cenne minerały, m.in. potas, magnez, żelazo i mangan, oraz naturalne przeciwutleniacze – polifenole i betalainy. Antyoksydanty neutralizują wolne rodniki, które odpowiedzialne są za starzenie się komórek, a także powstawanie i nasilanie stanów zapalnych w organizmie. Buraki są jednym z najbogatszych naturalnych źródeł azotanów. W organizmie mogą być one przekształcane w tlenek azotu, a związek ten bierze udział w regulacji pracy naczyń krwionośnych. Z tego powodu buraki i produkty na ich bazie są często przedmiotem badań dotyczących wsparcia układu krążenia.

Za walory zakwasu buraczanego odpowiada również proces fermentacji mlekowej. Zachodzi on dzięki obecności bakterii kwasu mlekowego, które przekształcają zawarte w warzywach cukry proste na kwas mlekowy. Proces ten nie tylko konserwuje napój bez użycia sztucznych dodatków, ale wpływa też na jego profil biochemiczny i właściwości. Żywe kultury bakterii fermentacji mlekowej mogą wspierać różnorodność mikrobioty jelitowej. To bardzo ważne dla procesów trawiennych, ale także dla funkcjonowania układu odpornościowego.

Regularne spożywanie zakwasu buraczanego może wspierać pracę układu pokarmowego, pomagać w utrzymaniu prawidłowej perystaltyki jelit i stanowić wartościowe uzupełnienie zdrowego i zróżnicowanego jadłospisu. Często polecany jest osobom po antybiotykoterapii, kiedy naturalna mikroflora jelitowa wymaga odbudowy.

Warto podkreślić, że zakwas buraczany jest napojem niskokalorycznym. W procesie fermentacji część naturalnie występujących cukrów zostaje wykorzystana przez bakterie, dzięki czemu gotowy produkt zawiera ich mniej niż świeży sok z buraków. To sprawia, że zakwas może znaleźć miejsce w różnych modelach żywienia, także w dietach o kontrolowanej podaży węglowodanów.

Regularne picie zakwasu sposobem na dobre samopoczucie

Dobre samopoczucie zależy od wielu czynników, m.in. od jakości snu, poziomu stresu, aktywności fizycznej czy w końcu sposobu odżywiania. Trzeba mieć świadomość, że zakwas buraczany nie jest środkiem poprawiającym nastrój, ale w szerszym ujęciu może stanowić dobre uzupełnienie diety wspierającej funkcjonowanie organizmu na wielu poziomach.

Naturalny zakwas buraczany dostarcza składników odżywczych, które uczestniczą w wielu ważnych procesach. Zawarte w nim witaminy z grupy B wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Ważne dla pracy tego układu są także minerały – magnez i potas. Dodatkowo pomagają one utrzymać równowagę elektrolitową i wspierają pracę mięśni.

W kontekście dobrego samopoczucia warto wspomnieć o osi jelitowo-mózgowej – złożonego, dwukierunkowego systemu komunikacji między przewodem pokarmowym a ośrodkowym układem nerwowym (mózgiem). Oś jelitowo-mózgowa ma wpływ na funkcje poznawcze, nastrój i odczuwanie bólu[1]. Badania wiążą zaburzenia w sieci komunikacyjnej pomiędzy jelitami a OUN z występowaniem różnych zaburzeń – metabolicznych, neurologicznych i psychiatrycznych[2]. Jako produkt fermentowany, zawierający żywe kultury bakterii kwasu mlekowego, zakwas buraczany może wspierać różnorodność mikroorganizmów jelitowych i pozytywnie wpływać na równowagę flory bakteryjnej zasiedlającej organizm.

Jak pić zakwas z buraków?

Zakwas buraczany najlepiej spożywać w formie niepodgrzanej – wyjęty z lodówki lub w temperaturze pokojowej. Wysoka temperatura niszczy bakterie fermentacji mlekowej i pozbawia napój jego cennych, probiotycznych właściwości. Jeśli chcesz dodać zakwas do zupy, zrób to tuż przed podaniem, po lekkim ostudzeniu potrawy. Dla niektórych smak zakwasu jest zbyt intensywny. W takiej sytuacji można rozcieńczyć go z wodą, np. w proporcji 1:1 lub wedle uznania.

O jakiej porze najlepiej pić zakwas buraczany?

Aby w pełni korzystać z walorów odżywczych zakwasu buraczanego, warto go pić regularnie. A czy pora dnia ma znaczenie? Czy lepiej pić zakwas rano czy wieczorem? Tak naprawdę nie ma jednej, uniwersalnej dla wszystkich odpowiedzi. Wiele osób pije zakwas rano, na czczo. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by sięgać po niego w ciągu dnia, np. jako dodatek do posiłku. Najważniejsza jest jednak systematyczność – to właśnie ona, a nie konkretna pora dnia odgrywa najważniejszą rolę w budowaniu zdrowych nawyków żywieniowych. Codzienne spożywanie niewielkich ilości zakwasu jest zazwyczaj korzystniejsze niż sporadyczne sięganie po większe porcje. Jeśli Twoja codzienna rutyna nie zawsze na to pozwala, zakwas możesz pić co drugi dzień. Ważne jest przy tym, by był on częścią zdrowego i zróżnicowanego jadłospisu.

Jaka porcja zakwasu buraczanego będzie odpowiednia?

Jeśli dopiero wprowadzasz zakwas do diety, zacznij od niewielkich porcji, np. 50–100 ml dziennie. W ten sposób pozwolisz organizmowi stopniowo przyzwyczaić się do kiszonki. Pamiętaj, że zakwas – jako produkt fermentowany – bogaty jest w żywe kultury bakterii fermentacji mlekowej. Nagłe dostarczenie zbyt dużej ich ilości może przyspieszyć perystaltykę jelit, wywołując gazy, wzdęcia lub przejściowe biegunki. Jeśli dobrze tolerujesz zakwas, możesz zwiększyć codzienną porcję do ok. 100–250 ml, w zależności od indywidualnych preferencji i potrzeb.

Czy zakwas buraczany może zaszkodzić?

Zakwas buraczany to napój bezpieczny dla większości dorosłych, chociaż – jak każdy produkt – powinien być spożywany z umiarem. Warto również wiedzieć, że w przypadku niektórych schorzeń i problemów zdrowotnych konieczne jest zachowanie ostrożności.

Trzeba pamiętać, że zawarte w burakach szczawiany mogą sprzyjać tworzeniu się kamieni nerkowych. Dodatkowo osoby z chorobami nerek powinny ograniczać spożywanie zakwasu ze względu na wysoką zawartość potasu – jego nadmiar może obciążać nerki. Unikać zakwasu powinny osoby cierpiące na refluks, zgagę, wrzody lub zapalenie żołądka – kwaśny charakter napoju może wzmagać pieczenie lub ból w przełyku i żołądku. Jeśli masz wrażliwy żołądek, ale nie zdiagnozowano u Ciebie żadnej z tych chorób, zachowaj ostrożność – zaczynaj od bardzo małych porcji (do dwóch łyżek dziennie) i obserwuj reakcję organizmu. Przy nadciśnieniu i cukrzycy włączenie zakwasu do diety najlepiej skonsultować z lekarzem.

Po zakwas buraczany mogą sięgać kobiety w ciąży. W rozsądnych ilościach może być naprawdę korzystny – zawiera kwas foliowy, witaminę C i naturalne probiotyki. Zakwas odpowiedni jest także dla dzieci powyżej 1. roku życia. Porcje powinny być dostosowane do wieku (od 5 ml dla najmłodszych do 50 ml dla dzieci w wieku od 4 do 12 lat).

Dobre rady dla początkujących

Jaki zakwas wybrać?

Dopiero zaczynasz swoją przygodę z zakwasem buraczanym i nie wiesz, jaki wybrać? Pamiętaj, że prawdziwy zakwas powstaje w wyniku naturalnej fermentacji, a jego skład powinien być jak najprostszy. Buraki, woda, przyprawy – tyle w zupełności wystarczy. Ten produkt nie potrzebuje konserwantów, sztucznych barwników, aromatów, ulepszaczy smaku. Unikaj zakwasów, w których składzie są takie dodatki. Zwróć także uwagę na to, czy zakwas jest niepasteryzowany. To bardzo istotne, gdyż wysoka temperatura stosowana podczas pasteryzacji niszczy żywe kultury bakterii kwasu mlekowego, czyli dokładnie to, co w tym napoju jest najcenniejsze. Po otwarciu butelki zakwas może delikatnie gazować lub pienić się – jest to naturalne zjawisko świadczące o aktywności procesów fermentacyjnych i obecności bakterii kwasu mlekowego.

Jak przechowywać zakwas buraczany?

Prawidłowe przechowywanie zakwasu ma duże znaczenie dla zachowania jego smaku, jakości oraz właściwości związanych z procesem fermentacji. Najlepiej przechowywać go w lodówce, w temperaturze ok. 4–10°C. Niska temperatura spowalnia proces fermentacji, dzięki czemu napój dłużej zachowuje świeżość i swoje walory. Po otwarciu butelki zakwas należy spożyć zgodnie z zaleceniami producenta – najczęściej w ciągu kilku dni. Zwracaj uwagę, by butelka była zawsze szczelnie zamknięta. W naturalnym, niepasteryzowanym zakwasie na dnie butelki może pojawić się osad. To normalne i nie świadczy o tym, że produkt się zepsuł. Przed spożyciem wystarczy lekko wstrząsnąć butelką.

Czy zakwas buraczany można zrobić w domu?

Przepis na zakwas jest dość prosty. Przygotowanie go w domu nie jest skomplikowane, ale wymaga cierpliwości, zachowania właściwych proporcji i odpowiedniej higieny podczas fermentacji.

Składniki

• 500–700 g buraków
• 1 litr przegotowanej i ostudzonej wody
• 1 łyżeczka soli niejodowanej
• 2–3 ząbki czosnku
• 2 liście laurowe
• kilka ziaren ziela angielskiego

Domowy zakwas buraczany – sposób przygotowania

1. Buraki dokładnie umyj, obierz i pokrój na mniejsze kawałki.
2. Umieść je w wyparzonym słoju, dodaj czosnek i przyprawy.
3. Rozpuść sól w wodzie i zalej nią buraki. Wszystkie składniki powinny być całkowicie przykryte.
4. Przykryj słój gazą lub luźno zakręć pokrywkę, pozostawiając dostęp powietrza.
5. Odstaw naczynie na ok. 5–7 dni w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej.
6. Po zakończeniu fermentacji przecedź płyn i przechowuj go w lodówce.

Podczas przygotowywania domowego zakwasu należy regularnie kontrolować jego wygląd i zapach. Prawidłowo sfermentowany zakwas powinien mieć przyjemny, kwaśny aromat. Jeśli pojawi się pleśń lub nieprzyjemny zapach, produkt należy wyrzucić.

Zakwas – domowy czy gotowy?

Przygotowanie domowego zakwasu może być satysfakcjonującym doświadczeniem. Jeśli jednak nie masz na przygotowanie napoju, nie chcesz ryzykować, że zakwas spleśnieje, lub nie masz cierpliwości czekać, aż buraki z wodą sfermentują, sięgnij po dobrej jakości zakwas butelkowy. To dobre rozwiązanie dla osób, które cenią swój czas bez rezygnowania z tego, co w zakwasie najważniejsze.

Zakwas produkowany przez doświadczonego wytwórcę powstaje w kontrolowanym procesie fermentacji, w ściśle określonych warunkach higienicznych. Oznacza to, że w każdej butelce czeka na Ciebie napój o stabilnym składzie, powtarzalnym smaku i odpowiedniej trwałości – czego domowe wyroby nie zawsze są w stanie zagwarantować.

Produkty z tego artykułu zamówisz tutaj

FAQ

Ile zakwasu buraczanego pić dziennie?

Dla dorosłych odpowiednia dawka to 50–100 ml. W zależności od indywidualnych potrzeb i preferencji można ją zwiększyć do 250 ml. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij od mniejszej ilości – nawet jednej czy dwóch łyżek – i stopniowo zwiększaj porcję, dając organizmowi czas na adaptację. Pamiętaj, że regularne spożywanie zakwasu jest ważniejsze od wielkości porcji.

Czy zakwas buraczany można pić codziennie?

Tak – większość zdrowych osób może pić zakwas buraczany codziennie jako element zbilansowanej diety. Niektórzy zalecają, aby co kilka miesięcy zrobić krótką przerwę. Zakwas jest źródłem witamin, składników mineralnych, substancji o działaniu antyoksydacyjnym oraz bakterii fermentacji mlekowej. Warto jednak pamiętać, że zakwas buraczany nie jest lekiem ani suplementem diety. Najlepsze efekty przynosi jako część zdrowego stylu życia, obejmującego zróżnicowaną dietę i regularną aktywność fizyczną. Osoby z chorobami nerek, kamicą nerkową lub innymi schorzeniami wymagającymi specjalnej diety powinny skonsultować regularne spożywanie zakwasu z lekarzem lub dietetykiem.

Czym różni się zakwas buraczany od soku z buraków?

To zupełnie dwa różne napoje. Różni je sposób przygotowania oraz właściwości wynikające z procesu produkcji. Sok jest napojem pozyskiwanym ze świeżych warzyw. Zachowuje on naturalne składniki obecne w surowych burakach, takie jak witaminy, minerały i związki roślinne. Zakwas powstaje w procesie fermentacji mlekowej – zawiera on żywe kultury bakterii. Fermentacja nadaje zakwasowi lekko kwaśny smak, charakterystyczny aromat i odróżnia go od zwykłego soku.

Kto nie powinien pić zakwasu buraczanego?

Zakwas jest bezpieczny dla większości zdrowych osób, ale istnieje kilka sytuacji wymagających zachowania ostrożności. Spożywanie zakwasu powinny ograniczyć osoby z chorobami nerek, ze względu na zawartość potasu, a także osoby z predyspozycją do kamicy nerkowej – z uwagi na obecność szczawianów. Ostrożność zaleca się w przypadku cukrzycy, a także w przypadku refluksu, zgagi, wrzodów i zapalenia żołądka. W przypadku wątpliwości zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Po czym poznać dobry zakwas buraczany?

Przede wszystkim po składzie. Powinna to być krótka lista: buraki, woda, sól i ewentualnie przyprawy, bez konserwantów, barwników, wzmacniaczy smaku. Dobry zakwas ma intensywnie bordowo-fioletowy kolor, może musować, a na dnie butelki może pojawić się osad. Bardzo ważne, by zakwas był niepasteryzowany – tylko wtedy zachowuje żywe kultury bakterii probiotycznych, które w dużej mierze odpowiadają za jego dobroczynne działanie.

[1] Michałowska J, Szajnowska D., Oś jelito — centralny układ nerwowy, „Forum Leczenia Otyłości” 2023;14(1):7–13. doi:10.5603/flo.94835.

[2] Mayer E.A., Nance K., Chen S., The Gut-Brain Axis, „Annual Review of Medicine” 2022; 73: 439–453; Socała K., Doboszewska U., Szopa A. et a., The role of microbiota-gut-brain axis in neuropsychiatric and neurologigal disorders, „Pharmacological Research” 2021; 172: 105840, za: Michałowska J, Szajnowska D. op.cit.